गावठाण जमिनीबाबत चार महत्त्वाचे प्रश्न

गावठाण जमीन म्हणजे काय?

गावठाण जमीन या नावातच तिचा अर्थ आहे. गावाचे ठिकाण किंवा गावातील वस्तीची जागा म्हणजे गावठाण.

महाराष्ट्रामध्ये गावातील ग्रामस्थांच्या वस्ती, रहिवास आणि सर्वांगीण विकासासाठी वापरली जाणारी राखीव जागा म्हणजे गावठाण.

महाराष्ट्रातील ग्रामस्थ आणि रहिवाशांसाठी वापरली जाणारी ही जागा गावठाण म्हणून ओळखली जाते.

गावठाण जमिनीवर मूलभूत अधिकार कोणाचा असतो?

गावठाण जमिनीबाबत दुसरा महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे गावठाण जमिनीवर अधिकार कोणाचा असतो?

दिलेल्या माहितीनुसार, गावठाण जागेवर ग्रामपंचायत आणि सरकारचा मूलभूत अधिकार असतो आणि मालकी हक्कही सरकारचा असतो.

अनेक ठिकाणी गावठाणाच्या जागेवर लोकांनी मोठमोठ्या इमारती किंवा घरे उभारलेली दिसतात. मात्र, केवळ त्या जागेवर घर किंवा इमारत उभारलेली आहे म्हणून त्या जमिनीचा मालकी हक्क आपल्या नावावर होतो असे नाही.

गावठाण जमीन आपल्या नावावर करता येते का?

हा तिसरा महत्त्वाचा प्रश्न आहे — गावठाण जमीन नावावर करता येते का?

ही जमीन आपल्या नावावर करता येत नाही.

यासाठी आपल्या जमिनीचा 7/12 उतारा (7/12 Extract) पाहणे महत्त्वाचे आहे. सातबारा काढून पाहिल्यानंतर त्यावर जमीन गावठाण किंवा सरकारपड म्हणून संबोधित करण्यात आलेली आहे का, हे पाहता येते.

समजा गावठाणाच्या जागेवर तुम्ही घर बांधले असेल, तर तुमची नोंद ग्रामपंचायतीमध्ये असते.

म्हणून गावठाण जागा आणि त्या जागेवरील घराची ग्रामपंचायत नोंद यामध्ये फरक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

गावठाण जमिनीची मोजणी मागवता येते का?

चौथा प्रश्न म्हणजे — गावठाण जमिनीची मोजणी करता येते का?

गावठाण जागेची मोजणी मागवता येते.

1. ग्रामपंचायतीमध्ये जाऊन अर्ज द्यावा.
2. त्यानंतर ग्रामसभा भरवली जाते.
3. ग्रामसभेमध्ये मोजणीचा विषय मांडता येतो.
4. त्यानंतर ग्रामपंचायतीकडून या जागेची मोजणी मागवता येते.

आपली जमीन गावठाणामध्ये आहे की नाही हे कसे कळणार?

आता महत्त्वाचा प्रश्न असा आहे की आपली जमीन गावठाणामध्ये आहे की नाही हे कसे कळणार?

यासाठी सर्वप्रथम तुमच्या जमिनीचा सातबारा उतारा पाहा.

सातबारा पाहताना तुमची जमीन कोणाच्या नावावर आहे आणि त्यावर कोणती नोंद आहे हे पाहता येते.

गट नंबर माहित नसेल तर काय करावे?

जर तुम्हाला तुमच्या जमिनीचा गट नंबर (Group Number) माहित नसेल, तर गावाचा नकाशा पाहता येतो.

गाव नकाशामध्ये आपल्या जमिनीच्या आजूबाजूच्या जमिनींचे गट नंबर पाहून आपल्या जमिनीचा गट नंबर शोधता येतो.

तसेच, प्रायव्हेट सर्व्हे करणाऱ्या व्यक्तींना विचारूनही गट नंबर शोधता येतो.

गट नंबर मिळाल्यानंतर त्याचा सातबारा काढता येतो आणि Online Land Map / गाव नकाशा देखील पाहता येतो.

गावठाण जमीन तपासण्यासाठी सोपा क्रम

आपली जमीन गावठाणामध्ये आहे की नाही हे पाहण्यासाठी खालीलप्रमाणे माहिती तपासता येते.

यामुळे तुमची जमीन गावठाणामध्ये आहे की नाही याबाबतची माहिती तपासण्याची सुरुवात करता येते.

गावठाण जमीन : चार महत्त्वाचे प्रश्न

FAQ – गावठाण जमीन